logo

Sosyal Medyada Etik


Murat ERMİŞ
muratermis54@gmail.com

İnternet üzerinden yeni medya aracılığıyla eş zamanlı paylaşıma imkân vermesi bakımından sosyal medya, özellikle mobil telefonlar sayesinde zaman ve mekân sınırlarını ortadan kaldırmıştır. İşlevi her geçen gün büyüyen ve gelişen bir mecra olarak sosyal medya, maalesef bu büyüme karşısında kurallarını ve etik ilkelerini tam olarak oluşturamamıştır. Sosyal medyanın belki de en büyük problemi, “Bu hızlı büyümesi karşısında kendi içerisinde etik kurallarını oluşturabiliyor mu?” sorusudur. Bu soruya ne yazık ki hayır cevabını veriyoruz.

Sosyal Medya Etiği Sosyal medya, geleneksel medya gibi kontrol edilemiyor. Bunun en büyük sebebi ise kullanıcı sayısının ve buna bağlı olarak paylaşım sayısının çokluğunun yanı sıra geleneksel medyanın aksine anlık paylaşımlar yapılmasından dolayı kontrol edilememesidir. Geleneksel medya içeriklerinin belli bir kontrolden geçtikten sonra yayınlanmasına karşılık sosyal medyada böyle bir kontrol sistemi yoktur. Sosyal medya kullanıcıları, bu mecralarda bilgiye ulaşırken aynı zamanda hem içerik üreticisi, hem yazar, hem fotoğrafçı hem de yorumcusu konumundadır. Durum böyle olunca sosyal medyada ne kadar tüketici varsa o kadar da üretici var dersek çok iddialı olmayız. Geleneksel medyada yazar, fotoğrafçı, yorumcu gibi her biri ayrı uzmanlık gerektiren kavramlarla sosyal medyada karşılaşmıyoruz. Yukarıda bahsettiğim gibi sosyal medyanın yapısı gereği kullanıcılarının tamamı yazar, fotoğrafçı ve yorumcu olabiliyor. Sosyal medya mecraları sadece kişisel sosyalleşme amacıyla kullanılmış olsaydı bu problemden belki bahsedilmeyecekti ancak kişisel sosyalleşmenin dışında tüm olaylara müdahil olma isteği sosyal medyada etik sorunu karşımıza çıkarmaktadır. Gelinen noktada sosyal medya kullanıcılarının bilgi ve tecrübelerinin farklı olması ve tüm olaylara kendi perspektifinden bakması böyle bir sorunu oluşturmuştur.

Sosyal medya tarihinin çok yeni olması sebebiyle henüz ayrıntılı bir kanuni düzenleme ve etik kurallar oluşmamıştır. Ancak sosyal medya kullanıcıları, bilinçli veya bilinçsiz olarak yaptığı paylaşımların yaptırımı olduğunu unutmamalıdır. Sosyal medya mecralarını kullanırken klavye başına geçip her istediğimiz paylaşımı yapmak başımıza dert açabilmektedir.

Sosyal medya kullanıcıları olarak bizler bu mecranın kullanımını, ritüellerini ve etik kurallarını ne kadar biliyoruz? Sosyal medyada her istediğimizi paylaşabilir miyiz? Sosyal medyanın kanuni ve etik kurallarına ne kadar uyuyoruz? Sorularına cevap arayacağız.

Doğru kullanıldığı zaman çok büyük olumlu etkileri olan sosyal medya olumsuz olarak kullanıldığında ise önce kendimize sonra içinde bulunduğumuz topluma büyük zarar veren bir silaha dönüşmektedir. Bu yüzden sosyal medyanın, doğru ve etik kurallar çerçevesinde bağlı olarak kullanımı önem arz etmektedir. Toplumsal ilişkilerde iletişim vazgeçilmez önemli bir unsurdur. Bir iletişim aracı olarak sosyal medya mecraları da gerek kişisel gerekse toplumsal ilişkilerde dikkatli kullanılması gereken bir dile mecburdur. Toplumsal kuralların benimsenip toplum tarafından kabullenilmesi ve toplum üzerine yerleşmesi zaman almaktadır. Oysa sosyal medya mecraları gelişen teknoloji ile o kadar hızlı ilerleme kaydetmektedir ki kendi kurallarını bile koyamamaktadır. Bir sosyal medya mecrası doğup kendi kurallarını oluşturmaya başlarken çoktan modası geçmiş oluyor. Baş döndürücü hızıyla büyüyen sosyal medya kendi dilini, kurallarını ve etik ilkelerini ne yazık ki aynı hızda oluşturamamaktadır.

Hali hazırda çok hızlı büyüyen bir iletişim aracı olarak sosyal medya paylaşımlarının verdiği olumsuz etkilere karşı yeterince kanuni düzenleme ve yaptırım olmadığı için bu sorun bir müddet daha devam edecek gibi görünüyor. Ancak sosyal medya paylaşımlarının oluşturduğu olumsuz durumlar ortaya çıktıkça, kişilere ve topluma zararı arttıkça buna bağlı olarak kanuni düzenlemelerin de hayatımıza gireceği şüphesizdir.

Sosyal medya tek başına iyi veya kötü olarak nitelendirilemez. Sosyal medyanın yarar – zarar dengesi tamamen kullanım odaklıdır. Bir iletişim ağı olarak sosyal medyanın kanuni düzenlemeleri ihtiyaca göre yavaş yavaş oluşsa da asıl olan sosyal medya sayfa yöneticilerinin toplumsal etiğe paralel etik kuralar oluşturmalarıdır. Sosyal medya kullanıcılarının etik konulara dikkat etmeleri aslında yine kendilerini korumaları anlamına gelmektedir.

Günümüzde artan olumsuz sosyal medya paylaşımlarına karşılık ülkeler kendi kanuni düzenlemelerini oluşturmaya başlamıştır. Bu anlamda internet ve bilişim suçları ile mücadele yasaları yavaş yavaş hayatımıza kanuni yaptırımlar olarak girmiştir. Ülkemizde ise bu konuyla ilgili olarak 23/05/2007 tarih ve 26530 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan 5651 sayılı “İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun” yürürlüğe girmiştir. Sosyal medya kullanıcılarının sadece kanunlara değil toplumsal etik kurallara da dikkat ederek kişilerin hak ve özgürlüklerine, mahremiyetlerine ve kişisel bilgilerine saldırıda bulunmadan paylaşımlar yapmaları gerekmektedir.

Murat Ermiş
Eğitimci/Yazar

Etiketler: » »
Share

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • 3 Bilinmeyenli Denklem

    21 Ocak 2020 Genel, Güncel, Haberler, Köşe Yazarları, Manşet, Teknoloji

    X,Y,Z… Latin alfabesinin son harfleri… İnsan neslinin de son 3 kuşağı…3 bilinmeyenli çözülmesi zor bir problem gibi insan neslinin de anlamlandırması güç son 3 kuşağı… Hele bir de öyle bir kuşak var ki ailenin son şımarık çocuğu gibi o da tabiri caizse neslin en son şımarığı: Z kuşağı…2000 ve sonrası dünyaya gelenler…“Dijital/kristal kuşak”…       Anne babaları tarafından saçlarına bir tek yağmur damlası düşürülmeyen; iki adımlık mesafelere arabayla götürülen; “susadım” bile demeden ağızlarına su şişesi dayatı...
  • Soğuk Beyazın Şehri Sarıkamış: 1

    13 Ocak 2020 Genel, Güncel, Haberler, Köşe Yazarları, Kültür-Sanat, Manşet

    Geçen yılda İlçe Milli Eğitim Müdürlüğümüzü temsilen katıldığımız Sarıkamış Şehitlerini anma programına bu yıl da okullarımızda görev yapan okul müdürü ve müdür yardımcılarından oluşan bir ekip ile katılmak nasip oldu.Evlere bak ne kadar küçük Sabiha Gökçen’den bindiğimiz uçağımız Kars’taki Harakani Havaalanına inecekti. İnişe geçmeye yakın geçtiği anonsta Kars’ta havanın - 14 derece olduğu bilgisini veriyordu. Bulutların içinden çıktıktan sonra arka koltukta oturan bayan yolcu yanında oturan muhtemelen eşi olan yolcuya ‘Evlere bak ne k...
  • Eğitimin Lokomotifleri

    02 Ocak 2020 Güncel, Haberler, Köşe Yazarları, Manşet

    Her alanda olduğu gibi eğitimde de Lokomotifler olmalı ve bu Lokomotif ler çağın gereksinimlerini karşılayabilecek donanıma sahip olmalıdırlar. Lokomotif ne kadar güçlüyse vagonların taşıyacağı yük de ona göre olur. Hatta bu Lokomotifler öyle çağdaş olmalı ki neyi taşıdığını, nereden taşıdığını, nereye taşıyacağını çok iyi bilmelidirler. Şimdi asıl sorumuza gelelim.Kimdir bu eğitimin lokomotifleri?Gerek eğitim camiasına gerekse eğitim camiasının dışan kalanlara sorun büyük bir ihtimalle aynı cevabı alırsınız. Siz okuyucularımızın da şu ...
  • Sosyal Medyada Etik

    28 Aralık 2019 Faydalı Bilgiler, Genel, Güncel, Haberler, Köşe Yazarları, Manşet, Teknoloji

    İnternet üzerinden yeni medya aracılığıyla eş zamanlı paylaşıma imkân vermesi bakımından sosyal medya, özellikle mobil telefonlar sayesinde zaman ve mekân sınırlarını ortadan kaldırmıştır. İşlevi her geçen gün büyüyen ve gelişen bir mecra olarak sosyal medya, maalesef bu büyüme karşısında kurallarını ve etik ilkelerini tam olarak oluşturamamıştır. Sosyal medyanın belki de en büyük problemi, “Bu hızlı büyümesi karşısında kendi içerisinde etik kurallarını oluşturabiliyor mu?” sorusudur. Bu soruya ne yazık ki hayır cevabını veriyoruz.Sosyal Me...