logo

    Mesleki Eğitimde İstihdam ve Nitelik İlişkisi – 2

    II.  Türkiye’deki İstihdam Politikaları ve Uygulamadaki Sorunlar

    International Law Organization 2012 yılına ilişkin İstihdam Trendi raporunda emek piyasasında iyileşme oranının minimal seviyelerde gerçekleşeceği, küresel krizden en çok genç nüfusun etkileneceğini, iş arayan genç nüfusun ise ancak kısmi zamanlı veya geçici işlerde iş bulabileceği belirtilmiştir.18 İstikrarsız büyüme ve enflasyonun yüksek olduğu ülkemizde istihdam oranında artış hızı düşüktür.19

    A. İstihdam İhtiyacı ve Nitelikli İşgücü

    Ortaöğretim ve meslek yüksek okullardaki altyapı eksikliğinden dolayı okullarımızda etkili ve beklenilen düzeyde eğitim verilememekte olup, mezunlar artan nitelikli işgücü ihtiyacı karşısında yetersiz kalmaktadır. TÜİK’in Hane halkı İşgücü İstatistikleri 2010 raporunda istihdamın eğitim durumlarına göre dağılımı verilmiştir. Rapora göre hem çalışanların hem de mevcut işsizlerin eğitim düzeylerinin çok düşük olduğuna değinilmiş, ülkemizdeki milli gelirin önemli bir kısmının niteliksiz işgücü ile yaratıldığının altı çizilmiştir. Bu durumda özellikle büyük işletmeler üretim için ciddi teknik yatırımlar yapmış olsalar dahi nitelikli işgücü eksikliğinden vasıfsız kişilerce üretim yapmak zorunda kalmakta, verimlilik oranı beklenilen düzeye ulaşamamaktadır. Sanayinin dinamizmine ayak uyduramayan bir eğitim politikasıyla dünyadaki gelişmelere paralel düzeyde bir gelişme sağlanamayacağı açıktır.

    B. İstihdama İlişkin Reform Süreci

    Mevzuatta yer alan değişiklikler çerçevesinde istihdam düzeyinin yükseltilerek temel düzeyde önlemler alınmaya başlanmıştır. Bunlardan bazıları mevcut aktif işgücü programlarının güçlendirilmesi (İŞKUR’ UN mesleki eğitim faaliyetlerinin genişletilmesi, İl İstihdam ve Mesleki

    Eğitim Kurumlarının işbirliği çerçevesinde çalışması), işgücü maliyetlerinin azaltılması ve kayıt dışı istihdamla mücadele olarak tanımlanabilir.

    A. Sorunlar ve Çözüm Önerileri

    Ülkemizde nitelikli işgücü ihtiyacının artmasıyla birlikte mesleki ve teknik eğitimin önemi anlaşılmaya başlanmış ve bu doğrultuda Mesleki ve Teknik Eğitim yönetmeliğinde gerekli düzenlemeler yapılmış olup yeni ve geniş çaplı eğitim politikaları yaratılarak işsizlik oranlarının azaltılmasına çalışılmıştır. Mesleki ve teknik eğitimde ÇSGB, MEB, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ortaklığıyla yaratılan UMEM projesi kapsamında 81 ilde yer alan okullar arasından 111 okul seçilmiştir. Proje kapsamında yer alan bu okullar teknik anlamda desteklenmiş, teknolojik altyapılarının iyileştirilmesi ve verimin artırılması amacıyla öğretmenlere uygun eğitimler verilerek kalite artırılmaya çalışılmıştır. Bu projenin amacı işgücü piyasasının da ihtiyaçları, yönelimleri dikkate alınarak artan istihdama paralel olarak nitelikli iş gücü yaratmak, gerekli staj programları ile desteklenen gençlerin günümüz bilgi ve teknoloji dünyasındaki gelişmelere uyumunu sağlayarak uzun vadede işsizliğin azaltılmasına olanak tanımaktır.

    İstihdam ve eğitim arasında interaktif bir ilişki kurulduğunda şu önemli sorunun çözülmesi de gerekecektir. Üniversitelerden mezun öğrencilerin azımsanmayacak oranlardaki işsizlik oranlarının ülke ekonomisi üzerindeki etkisi çok ciddi bir maliyeti beraberinde getirmektedir. Öyleyse gelişmiş ülkelerdeki mesleki ve teknik eğitim politikaları mevzuata yansıtılırsa hem bireylerin bu eğitime olan bakış açılarında bir iyileşme meydana gelecek hem de nitelikli teknik eleman ihtiyacı giderilmiş olacaktır. Ayrıca bu durum eğitimli insanların AİHM md.5 çerçevesinde insan onuru ve haysiyetine yaraşır işlerde çalışmasına olanak tanıyacak küresel rekabet yeteneği olan sektörlerin gelişmesine katkı sunacaktır.

    SONUÇ

    Globalleşen dünyada artan rekabetin de etkisiyle ekonomik ve toplumsal alanlarda yaşanan değişim rüzgârı eğitim sistemi üzerinde de etkisini göstermiştir. Eğitim sisteminin birtakım derin sorunları taşıyor olması son yıllarda bazı reformları beraberinde getirmiş ve çözüm önerilerinin tartışılmasına sebep olmuştur. Nitelikli iş gücü ihtiyacının karşılanması adına mesleki ve teknik eğitim veren okulların sayısında niceliksel olarak artışın niteliğe yansımadığı veriler ışığında yukarıda incelendiği üzere açıktır. Ancak bu konuda bazı meslek kuruluşlarının, özel ve sivil toplum örgütlerinin yürüttüğü projelerin temel ihtiyaçları karşılama hususunda bir ışık tuttuğu da yadsınamaz bir gerçektir. Sistemin modüler bir yapıya kavuşturulması için hayat boyu öğrenme için büyük önem taşıyan Ulusal Mesleki Eğitim programları oluşturulmaktadır. Bu noktada eğitime ilişkin problemin

    devletin tekeline itilmesi anlayışı yavaş değişirken eğitimle doğrudan veya dolaylı olarak ilgili iş çevrelerine de büyük sorumluluk düştüğü gerçeği ortadadır.

    Mesleki ve teknik eğitim ve istihdam konularına genel bir bakış niteliği taşıyan bu çalışmadaki veriler ışığında net okullaşma oranında görülen artışın nitelik olarak verilen eğitime de yansıması gerektiği, söz konusu okullarda halen yapısal bazı  problemler  yaşandığını, bireylerin iş çevrelerinin de dikkate alınmasıyla yeterli ve gerekli oranda bir eğitim verilemediği ortadadır. Özellikle hizmet, sanayi ve tarım sektörlerinde artan istihdama rağmen bu konularda yeterli donanıma sahip bireyler yetişmemesi bu kişileri geçici ve kısmi zamanlı işlere yöneltmektedir. Mesleki Teknik Eğitimde;

     öğrenci,öğretmen,bina-tesis,alan-bölümler,mevzuat,projeler,yönetim-yönetici,sertifikasyon-

     yetki,sanayi işbirliği,plansızlık,mesleki eğitime talep ve benzeri konular yeniden ele alınmalı ,mesleki

     eğitim yeniden tarif edilerek dünyadaki uygulamalarda incelenerek yeniden planlanmalı ve organize edilmelidir Sektörün ihtiyaç duyduğu nitelikli teknik eleman için mesleki eğitimin tüm paydaşları(MEB,Özel sektör,Sivil Toplum vb.)beraber hareket eder ise sonuç alma ihtimali daha da yüksek olacaktır.

    17 Kaynak: EARGED, 2010.

    18 Global Employment Trend, s.36.

    19 İstihdam Odaklı Mesleki Eğitim için Sektörel Araştırma raporunda sunulan veriler ışığında Türkiye’de özellikle 2007 krizinden sonra istihdam oranlarında keskin bir azalmanın olduğu, sonraki yıllarda ise yatay doğrultuda seyrettiği belirtilmiştir.

    KAYNAKÇA

    Adıgüzel, O.(2014).Mesleki ve Teknik Eğitim, Temel Sorunlar ve Çözüm Önerileri, Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Ankara.

    Alkan, C., Doğan, H. V., Sezgin, İ.(1994) Mesleki ve Teknik Eğitimin Esasları, Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi Basımevi, Ankara .

    Aslan, M.(2015).Meslek Liselinin Kariyer Yolu.

    Bilgili, Birsen.(2015). Nitelikli Mesleki İstihdam ve Sürdürülebilir Stratejiler Geliştirme Projesi, 2015.

    Eşme, İ.(2013). Mesleki ve Teknik Eğitimin Bugünkü Durumu ve Sorunlar, T.C. YÖK Uluslararası Mesleki ve Teknik Eğitim Konferansı, Ankara.

    İşkur, 2014 Yılı Türkiye İşgücü Piyasası Araştırması Sonuç Raporu,2014.

    Köseleci,Nihan.(2012) Mesleki ve Teknik Eğitimde Güncellenmiş Durum Analizi.

    Öçal, H.(2014) “Mesleki Eğitim ve Mesleki Yönlendirme”, Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim.

    Uçar, C., Özerbaş, M.A.(2013) Mesleki ve Teknik Eğitimin Dünyadaki ve Türkiye’deki Konumu, Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi.

    MUSTAFA ASLAN Yönetici/Teknik Öğretmen/Yazar

    Share